22 January 2021

Max Linder en convalescence 1912


In een vorige post had ik het over Max Linder. Eind 1910 heeft hij een blindedarmontsteking en kan pas rond de lente van 1911 terug beginnen werken. Tijdens zijn lange afwezigheid hebben een aantal kranten gesuggereerd dat hij overleden is. Eén van de kortfilms die Pathé Frères in 1911 uitbrengt is 'Max en convalescence. Max bezoekt na een operatie zijn ouders bij hen thuis. Tevens het bewijs dat Max Linder nog gezond en wel is.

In 'The Moving Picture World' van 4 mei 1912 verschijnt het volgende artikel:


Hieronder: Voorstelling in de recent gebouwde bioscoop Pathé in de Veldstraat te Gent. 'Le Demon du Jeu' is een (verloren) kortfilm van Gérard Bourgeois. 


Max en Covalescence gaat in Parijs in première op 27 oktober 1911 en draait nog in januari.
Le Rayon - januari 1912

Wat zo bijzonder is aan 'Max en convalescence' is dat de fictie hier de werkelijkheid ontmoet. Max Linder bezoekt effectief zijn echte ouders in zijn geboortedorp Saint-Loubès. Nu vroeg ik me af of het zonder Saint-Loubès te bezoeken mogelijk zou zijn de locaties waar er gefilmd werd te vergelijken met nu. Ik deed een poging. Wie eerst de film wil bekijken kan dit doen onderaan.

Max komt aan met de trein

Eerste beelden. We zien een trein toekomen. Even later zien we dat dir in Saint-Loubès is. Nu nog achterhalen uit welke richting de trein komt. Dat kunnen we vaststellen aan de hand van deze 3 postkaarten uit dezelfde periode.


Op het filmbeeld zien we links een gebouw dat overeenkomt met dat op de kaart in het midden, langs dezelfde kant van het station.



De stationsbediende staat dus aan de overkant van het station. Deze volgende kaart bevestigt dat. De reling en paaltje op het filmbeeld stemmen overeen met de linkerkant van de kaart.



Op deze derde kaart lezen we dat deze trein uit Libourne komt. De trein in de film komt dus uit de richting van Bordeaux.


Nu Max gearriveerd is (in de film - of hij echt op de trein zit of samen met de filmploeg is aangekomen weten we niet) moet hij het station verlaten. Buiten voor het station wacht zijn zuster Suzanne Marcelle hem op.


Er is weinig twijfel dat het echt om het station van Saint-Loubès gaat. We vergelijken even met een kaart. Die is niet van dezelfde kwaliteit als het filmbeeld, maar we zien toch duidelijk de klok, deur en medelings/posterbord.


En hoe ziet het er nu uit. Net als in veel gemeenten is de omgeving nu bijna onherkenbaar. Ongeveer hier wachtte Suzanne haar broer Max op.


Foto genomen van waar vroeger rechts het statiosngebouw stond

Suzanne en Max begroeting en vertrek



Boven en onder: door het houten hekken zien we het gebouwtje met het toilet voor de heren links van het station en de electriciteitspaal.


Suzanne heeft een kleine paardenkoets mee en na het instappen vertrekken ze op de Rue de la Caverne. 


Onderweg

De korte film wordt natuurlijk in afzonderlijke scenes opgenomen. Voor de volgende scene laat Max Linder de camera plaatsen in de mooiste laan van het gehucht Cavernes, de lange rechte 'Avenue du Port'. De laan heeft een dubbele rij bomen, waarachter aan de rechterkant huizen gebouwd zijn. Max laat de koets vertrekken van voor de huizenrij, zodat ze al vaart heeft wanneer Suzanne tussen twee bomen naar links draait. In de film krijg je zo de indruk dat ze uit een zijstraat komen.



Links zien we een oude mijlpaal die we ook op deze kaart terugvinden.



Toestand nu - aan de eerste boom links stond de mijlpaal

Hieronder: De Avenue du Port vanaf de andere richting. Hier zien we hoeveel tussenruimte er was tussen de huizen en de eerste bomenrij, om met de koets een aanloop te nemen.


Hieronder: linksonder stond de oude mijlpaal en is de bocht waar Suzanne en Max indraaien. Het eerste huis aan de overkant in de bocht is hun ouderlijk huis. Maar daar gaat Max Linder nog niet filmen. Hij heeft een ander idee.

Het kasteel

Op het eerstvolgende beeld zien we wat de achterkant kan zijn van een grote villa. Er is een uitsprong met zuilen.


Suzanne en Max komen in volle snelheid aangereden en links zien we een paviljoen.


Ze stappen uit en we krijgen de indruk dat ze op hun bestemming zijn.


Maar ze vertrekken in tegenovergestelde richting. In het midden passeren ze de ingang naar wat waarschijnlijk een park is. Links is er een passage die overgroeid is met bladeren en waarin het tweetal verdwijnt. 


De vraag is nu, als dit niet hun ouderlijk huis is, waar zijn ze dn uitgestapt? De zuilen kunnen al helpen maar een later beeld in de film verstrekt zekerheid. Er wordt nu gefilmd vanuit wat we daarnet al dachten dat het een park was. We zien in de verte nu beter de achterkant van het grote landhuis. Het zwarte object dat we in de foto met Suzanne en Max niet direct kunnen identificeren blijkt een fontein te zijn.


Een paar postkaarten tonen ons om welk landhuis, in dit geval een kasteel genoemd, het gaat: 'Le Château Chartran.' 





De foto die gebruikt wordt voor de postkaart is van een vroegere datum en de deuren zijn bij het filmen in 1911 ondertussen vernieuwd. Als enig twijfel ons nog zou kunnen besluipen dan is er nog de fontein.



Nog een derde feit bewijst dat het om Château de Chartran gaat, maar dat is voor later. Het landgoed, dat alleen via twee zandwegen kan bereikt worden is nu vervallen. We zien ook dat de voorkant direct uitgeeft of de spoorweg.



We volgen nu Suzanne en Max. Nadat ze verdwijnen is het eerstvolgende beeld de voor- of achterkant van een huis. Het is in ieder geval omheind.


Suzanne en Max komen al pratend en lachend vanachter de hoek. Hun ouders staan hen al op te wachten. We zien vader Jean Leuvielle en moeder Suzanne Baron.



Ze gaan daarna alle vier binnen. In het laatste shot zien we dat de zware deur een voordeur is en dat het dus om de voorkant van het huis gaat.


Nu gaat het dus waarschijnlijk om het huis van de familie Leuvielle. Helaas hebben we hiervan geen oude foto en postkaart on dit te bevestigen. Maar op internet is de locatie van het geboortehuis van Max Leuvielle-Linder vlug terug te vinden, dus een vergelijking met de huidige toestand is wel mogelijk.


Er is geen twijfel dat het om dit huis gaat. Zelfs de voordeur is meer dan honderd jaar nog dezelfde, al heeft ze wel een andere kleur gekregen.


Bocht waar Suzanne en Max indraaien met de koets voor het ouderlijk huis.


Blijft nog de vraag waarom Max Linder kiest voor Le Château de Chartran om aan te komen. Dat is omdat hij goed met het landgoed vertrouwd is en de koets is waarschijnlijk ook eigendom van het landgoed. Het landgoed ligt ook dicht bij het huis waar hij opgegroeid is. Een derde factor die bewijst dat het wel degelijk om dit kasteel gaat. Op de luchtfoto hieronder zien we de locatie van het huis van Max en het landgoed. Bij vergelijking met een luchtfoto uit de jaren 50 blijkt dat bijna alle huizen die zich in de omgeving bevinden van het geboortehuis van Max pas na 1950 werd gebouwd. De omgeving van het ouderlijk huis zal in de jaren 80 en 90 van de 19e eeuw nog landelijker geweest zijn.


Het landgoed dat alleen via twee zandwegen kan bereikt worden ligt er nu vervallen bij.


Wat komedie

Max Linder is gekend als komiek en er volgen een aantal grappige situaties, die in de tuin van het ouderlijk huis en het park van het landgoed Chartran worden opgenomen. Suzanne en Max bezoeken een pony dat er daarna plezier in vindt  Max te plagen. Het bezorgt hem een natte douche, vernielt zijn jas, trekt het tafelkleed weg waardoor hij valt en duwt zijn tuinstoel omver. Max zoekt daarna het de pony op en worstelt er wat mee. We zien ook de trouwe hond van de familie. Het is echter niet duidelijk of dit effectief de hond van de familie is, of tot het landgoed behoort. Hij gaat in ieder geval nog een belangrijke rol spelen.








Hieronder. De tuin van het Leuvielle-huis nu. Het is mogelijk dat die vroeger veel groter was, en dat er grond werd verkocht waarop de huizen in de omgeving werd gebouwd. Het park van het Château de Chartran hebben we al gezien. Het valt niet te achterhalen wat waar werd gefilmd. Waarschijnlijk plukt Suzanne de kersen wel in hun in de eigen tuin, maar dat is geen zekerheid.


Max gaat vissen

Daarna volgt er een nieuwe scène op een andere locatie. We gaan naar een hellende weg met losse kasseien en zien Max die van plan is te vissen. In de achtergrond staat een huis, waarschijnlijk op een hoek. De bomenrijen aan weerszijden van de straat doet al vlug denken aan de Avenue du Port, die we al te zien kregen in de koetsscène.


Een aantal kaarten waarop we hetzelfde hoekhuis terugvinden helpt ons om dat vermoeden te bevestigen.





Hieronder: Max vist hier aan de rand van de Dordogne.



Ook hier is de omgeving nu totaal veranderd. 


De finale

Na de locaties teruggevonden te hebben, overloop ik ook nog even de finale van de film,
Alles is op voorhand klaargezet om Max te laten neerzitten bij het vissen. Een balk op een krat, maar er is nog een tegengewicht nodig om die op zijn plaats te houden, en laat er daar nu net toevallig een grote bloempot op straat staan. 




Maar zijn plaaggeest breekt de omheining en gaat op zoek naar Max. Die heeft hij al vlug gevonden en bij het onderzoeken van de plant duwt hij die om om waardoor Max in de Dordogne dondert en dreigt te verdrinken. Maar de trouwe hond voelt onraad en spurt weg door de kasteeltuin (zie foto hoger). Onvervaard springt hij in de Dordogne en redt Max van de verdrinkingsdood.









De kortfilm eindigt met Max die de hond knuffelt en een close-up van de trouwe viervoeter.


Velen zullen bij het bekijken van de 10 minuten durende film denken 'is het dat maar'. Maar niet vergeten dat het pas 1911 is. Film staat nog in zijn kinderschoenen. Het idee om Max zijn echte zuster en ouders te laten ontmoeten is origineel, net als het filmen op locaties die hij goed kent, en waar hij is opgegroeid. Er wordt ook aan de komische noot gedacht en de 'trucs' met het paard en de hond zijn meer dan bevredigend.

'The Moving Picture World' is alvast enthousiast. In de uitgave van 25 mei 1912 verschijnt deze recensie.



En tenslotte de film zelf. Bekijk hier volledig 'Max en convalescence'.



No comments:

Post a Comment